पुरुष प्रधान फिल्म उद्योगमा महिला निर्देशकको विद्रोह, निफको मञ्चमा विभेदका तीता यथार्थ

इटहरी/ नेपाली फिल्म क्षेत्रलाई ‘पुरुष प्रधान’ मानिन्छ । यही यथार्थ र यसभित्र लुकेका विभेदका कथाहरूलाई महिला निर्देशकहरूले पहिलोपटक खुलेर बाहिर ल्याएका छन् । आगामी चैत १९ देखि २३ गतेसम्म हुन लागेको नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव (निफ) को दशौँ संस्करणको तयारी तीव्र भइरहँदा, महोत्सवको ‘प्रि–इभेन्ट’ महिला फिल्म मेकरहरूका दबिएका आवाज बुलन्द गर्ने मञ्च बनेको छ ।

बिहीबार नक्सालस्थित कान्तिपुर थिएटरमा सम्पन्न ‘हर सिनेमा, हर भोइस’ शीर्षकको अन्तरक्रियामा निर्देशकत्रय समुन्द्र भट्ट, उषा रजक र संगीता श्रेष्ठले आफूले भोगेका अपमान र कठिनाइको पर्दाफास गरे । निफका अध्यक्ष केपी पाठकका अनुसार, लिङ्गकै कारण महिलाले भोग्नुपरेका समस्या उजागर गर्दै यसलाई गम्भीर बहसमा ल्याउने उद्देश्यले यो कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।

कार्यक्रममा महिला निर्देशकहरूले आफूहरूले बौद्धिक र रचनात्मक रूपमा कतिसम्म अवमूल्यन सहनुपर्छ भन्ने दृष्टान्त प्रस्तुत गरे । निर्देशक संगीता श्रेष्ठका अनुसार, महिलाले निर्देशन गरेको फिल्मको सफलताको जस पनि क्यामेराम्यान वा सम्पादकलाई दिने गरिन्छ । यसले महिलाको बौद्धिक क्षमतालाई शून्यमा झार्ने काम गरेको उनको गुनासो छ । निर्देशक समुन्द्र भट्टले सुटिङ सेटमा निर्देशककै दर्जा नपाएको गम्भीर यथार्थ सुनाइन् । “मेरो अनुमतिबिनै निर्माता र क्यामेराम्यानले पुरुष निर्देशक ल्याएर बेड सिन खिचे,” उनले भनिन् ।

@parikalanewsofficial

अर्को एक प्रोजेक्टमा सम्पादकले ‘बुहारी मान्छे घर गएर सुत्नुस्, म आफैँ सम्पादन गर्छु’ भन्दै उनको रचनात्मक अधिकार खोसेको अनुभव पनि उनले सेयर गरिन् । निर्देशक उषा रजकले महिला निर्देशकलाई बजारले नपत्याउने र स्पोन्सर पाउनै मुस्किल हुने तितो सत्य राखिन् । आफ्नै श्रीमान्लाई निर्माता बनाउँदा समेत ‘मूर्ख बुढाको सम्पत्ति सकाउने भई’ भन्ने समाजको व्यंग्य सुन्नुपरेको समुन्द्रको थप भनाइ थियो । यसअघि निफले युवा मेकरहरू लक्षित ‘द न्यु वेभ इन नेपाली सिनेमा’ नामक पहिलो प्रि-इभेन्ट सम्पन्न गरिसकेको छ ।

महोत्सवले फिल्म बहससँगै नयाँ सर्जक र युवाहरूका लागि आकर्षक अवसरहरू पनि घोषणा गरेको छ । चैत २१ गते हुने यस कार्यक्रममा लेखकहरूले प्रत्यक्ष रूपमा निर्मातालाई कथा सुनाउन पाउनेछन् । यसका लागि चैत ६ गतेभित्र आवेदन दिइसक्नुपर्नेछ । युवाहरूलाई फिल्म महोत्सवसँग जोड्न ल्याइएको यो प्रतियोगितामा आफ्नो कथामा २ मिनेटको भिडियो बनाउनुपर्नेछ । चैत ११ गतेसम्म आवेदन दिन सकिने यस प्रतियोगिताका विजेताले १५ हजार, उपविजेताले १० हजार र तेस्रो हुनेले ५ हजार रुपैयाँ नगद पुरस्कार जित्नेछन् ।